Ze kiezen niet tégen Nederland. Ze kiezen vóór zichzelf.

Rafael van der Vaart zei het onlangs. Dat Marokkaanse voetballers niets toevoegen aan het Nederlands elftal. Het is een uitspraak die past in een patroon. Kijk naar een klein stukje van de werkelijkheid, trek een grote conclusie en ga naar huis.

Maar laten we even doordenken. De discussie gaat over spelers als Anass Salah-Eddine en Souffian El Karouani, twee van de grotere talenten die voor Marokko hebben gekozen. Eerder deden Soufyan Amrabat, Noussair Mazraoui en Hakim Ziyech hetzelfde. En steeds opnieuw volgt dezelfde reflex: hadden ze wel de kwaliteit voor Oranje? Of: zouden ze überhaupt in aanmerking zijn gekomen?

Dat is precies de verkeerde vraag. Want de reden waarom deze jongens voor Marokko kiezen, heeft niets te maken met of ze goed genoeg zijn voor Nederland. De redenen zijn simpeler en tegelijk veel ongemakkelijker. De eerste reden: de afweging is er gewoon niet meer. Tien jaar geleden was kiezen voor Marokko, kiezen voor een land dat nauwelijks voorkwam in de latere rondes van internationale toernooien. Die rekening is anders geworden. Marokko haalde de halve finale van het WK, als eerste Afrikaanse land ooit. Marokko heeft nu meer dan tien jaar geïnvesteerd, ontwikkeld en gestructureerd. De sportieve reden om voor Nederland te kiezen boven Marokko is weggevallen. En dat is voor Nederland een veel groter probleem dan één speler meer of minder.

Want wat Marokko de afgelopen jaren heeft laten zien, gaat allang niet meer over één elftal. Het U20-team won in oktober 2025 het wereldkampioenschap in Chili, 2-0 tegen Argentinië in de finale. Eerste Arabische land ooit. Het U17-team bereikte de kwartfinale van het WK in Qatar. Het Olympisch team pakte brons in Parijs 2024, ook dat voor het eerst voor een Arabisch land. De mannen wonnen de Arab Cup. De zaalvoetbalmannen staan zesde van de wereld en zijn drie keer op rij Afrikaans kampioen. De zaalvoetbalvrouwen wonnen de allereerste editie van de Afrika Cup. De vrouwen deden voor het eerst mee aan een WK in 2023 en haalden de finale van de Afrika Cup in 2024. Dit is geen toeval meer, dit is een visie.

En die visie heeft een Nederlandse handtekening. Pim Verbeek, inmiddels overleden, was rond 2010 een van de architecten van de ontwikkeling die Marokkaans voetbal in gang heeft gezet. Een Nederlander. Die niet alleen zijn kennis meenam, maar ook een principe: je speelt op kwaliteit, niet op relaties. In Marokko was dat op dat moment geen vanzelfsprekendheid. Verbeek maakte het wel zo. En het is hem niet makkelijk gemaakt, waarom weet ik dat? Omdat ik als jonge voetballer midden in die ontwikkeling bewoog, als pupil van trainer Verbeek. Hij had lef om spelers uit Europa te selecteren ook als dat ten koste ging van spelers uit de competitie en met contacten in de media en bestuur. Onder zijn leiding haalden we de finale van de Afrika Cup U20 en ook de Olympische Spelen van 2012 in Londen. En op dat fundament is de rest gebouwd. Nederland heeft gebouwd aan de ontwikkeling die Marokko nu maakt.

Maar er is ook een tweede reden. Eentje die zwaarder weegt en die mij ook pijn doet. Want naast de sportieve afweging is er een maatschappelijke. En die is minstens zo bepalend. Deze jongens groeien op in Nederland. Ze worden gevormd door Nederland. Maar ze worden ook beoordeeld door Nederland.

Het is als kiezen tussen je vader en je moeder. Ik kan het weten, want ik heb die keuze zelf op mijn negentiende moeten maken. Na twee jeugd-EK's met Oranje U17 en U19 koos ik toch voor Marokko. Niet omdat ik minder van Nederland hou. Maar omdat de een je onvoorwaardelijk omarmt en de ander steeds vraagt of je je best wel genoeg doet. En als een buurjongen iets fout doet, word jij daar ook op beoordeeld. Dan hoor je opeens bij de "ander". Rafael zou waarschijnlijk hebben gezegd dat ik niet goed genoeg was voor het Nederlands elftal. Misschien heeft hij gelijk. Maar dat maakt dit punt niet minder waar.

De discussie begint altijd bij de keuze van een speler. Alleen begint het proces veel eerder. Bij Eredivisie-wedstrijden valt me op dat commentatoren jongens zoals Ouaissa of Ould-Chikh aanduiden als "de Marokkaan". Laatst nog in een bericht van VI werd Ouaissa beschreven als de Marokkaanse Limburger. Waarom niet gewoon Limburger? En dit zijn jongens die hier geboren en opgegroeid zijn, die hun eerste teug zuurstof in dit land hebben ingeademd. En ik snap dat dit mensen niet opvalt. Het is onderhuids. Het is niet iets waar je zelfs als jonge voetballer bewust bij stilstaat, maar het vormt je wel. Het heeft impact. Want voor een jongen die opgroeit in Overvecht, Amsterdam-West of Rotterdam-Zuid is het geen detail. Het is een bevestiging van wat hij al de hele tijd voelt. Het maakt niet uit wat ik doe, wat ik bereik, hoe goed ik mijn best doe. Echt erbij horen zal ik nooit.

“De Marokkaanse gemeenschap is voor meer dan de helft verantwoordelijk voor de geweldscriminaliteit. Dat is in absolute zin, dus nog niet eens relatief. Dan kun je niet zeggen dat er niets aan de hand is, zeker niet als je ziet dat dit ook speelt in België en voor een groot deel in Frankrijk.”

— Sander Schaepman, Vandaag Inside (SBS6, 22 januari 2026)

Zonder nuance, zonder context, zonder tegenspraak aan tafel. Mainstream media lieten het grotendeels passeren. Het waren TikTok-kanalen die de onzinnigheid ervan blootlegden. Dat zegt meer dan genoeg. Het betekent dat je over deze groep kunt zeggen wat je wilt, dat het doorgaat en dat het geloofd wordt.